اخلاق ایمان مدار

(مطالعه تطبیقی فلسفه اخلاق از نظر مولانا و کیرکگور)

 

مسعود آزاد دانشجوی کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی دانشگاه آزاد        

  (واحد کرمانشاه)

-  پذیرفته شده در نخستین همایش دو سالانه بین المللی علوم انسانی در لندن

   همایش های علمی بین المللی رایزنی علمی جمهوری اسلامی ایران در لندن

 

چکیده

اخلاق یکی از سه قسم حکمت عملی است. متکلمان اسلامی به اقتضای مباحثی چون عدل الهی، وعد و وعید، جبر و اختیار و... به نحوی درگیر این مسأله شده اند و حتی وجه فارق دو نحله کلامی معتزلی و اشعری را می توان در این موضوع دانست. مولانا جلال الدین محمد بلخی نیز به دلیل آن که یک سنی حنفی اشعری است؛ قاعدتأ می بایست از دیدگاه متکلمان اشعری در این باب پیروی کند. در این مقاله با ذکر مواضعی از مثنوی معنوی که در آن از فعل اخلاقی سخن رفته است کوشیده ایم، اقوال مولانا را با ترازوی کلام اشعری بسنجیم. حاصل اینکه مولوی با بیانی شاعرانه و از موضع یک صوفی، فلسفه اخلاق اشعری را با قرائتی عرفانی در مثنوی می پرورد. نظرگاه مولانا در باب اخلاق، بی شباهت به اندیشه های عارفانه کیرکگور فیلسوف دانمارکی قرن نوزدهم، نیست. او با قائل شدن ساحت های سه گانه حسی، اخلاقی و دینی برای حیات بشری، برای افعال به ظاهرنا معقول آدمی توجیهات خاصی ارائه می کند که حکایت از برتری نهادن ایمان بر عقل دارد. تطبیق آراء او با مولانا از موضوعات این مقاله است.                                         

 

واژه های کلیدی:

   مولوی، فلسفه اخلاق،کیرکگور